ABB Trends: Energia decyduje o konkurencyjności. Przemysł stawia na inwestycje

Polski przemysł pozostaje jednym z filarów gospodarki. Odpowiada za około 22 proc. krajowego PKB i zapewnia zatrudnienie blisko 4 mln osób. Generuje przy tym 45 proc. polskiego eksportu. Polska jest szóstą gospodarką Unii Europejskiej, jednocześnie przedsiębiorstwa działają w coraz trudniejszym otoczeniu. Presja związana m.in. z dekarbonizacją, kosztami energii i surowców oraz zmianami w globalnych łańcuchach dostaw wymusza przyspieszenie transformacji technologicznej i energetycznej. Mimo to przedsiębiorcy są nastawieni raczej optymistycznie. W najnowszym badaniu ABB Trends 42 proc. respondentów (badania przeprowadzono wśród 150 przedsiębiorców) oceniło obecną kondycję branży jako dobrą lub bardzo dobrą, a kolejne 40 proc. jako stabilną. Co istotne, niemal połowa ankietowanych spodziewa się poprawy sytuacji w perspektywie najbliższych 18 miesięcy.

Koszty energii największym wyzwaniem

Najczęściej wskazywanym problemem pozostają rosnące koszty energii i surowców. Dla istotnej części przedsiębiorstw stają się one realnym zagrożeniem dla rentowności działalności – co piąta firma wskazuje, że jest to poważne zagrożenie, a kolejne 43 proc. określa go jako umiarkowane.

Drugim kluczowym problemem są braki kadrowe. Aż 90 proc. firm odczuwa presję związaną z niedoborem pracowników technicznych i specjalistów posiadających kompetencje niezbędne do prowadzenia transformacji technologicznej. Chodzi nie tylko o liczbę pracowników, ale także umiejętności zarządzania zmianą i wdrażania nowych technologii. Braki kadrowe w tym obszarze, jak zauważył Maksymilian Pawłowski, szef komunikacji w sABB w Polsce, prowadzą do niebezpiecznej spirali. Niedobór kadr to wolniejsze wdrożenie technologii. – Jeżeli nie wiemy dokąd zmierzać, to nie wiadomo gdzie inwestować – wskazał. Idąc dalej, mniej inwestycji, to mniejsze nasycenie technologiczne, a co za tym idzie malejąca konkurencyjność i rentowność. – Mniejsza rentowność oznacza, że zmniejszają się budżety, tym samym trudniej jest pozyskać kadrę, która byłaby w stanie poprowadzić proces inwestycyjny – stwierdził przedstawiciel ABB.

Badanie pokazuje jednak, że firmy nie rezygnują z inwestycji – około połowa firm twierdzi, że wydatki na inwestycje wzrosną. Najważniejszym kierunkiem inwestowania pozostaje poprawa efektywności energetycznej, a tuż za nią znalazła się modernizacja infrastruktury elektroenergetycznej. Przedsiębiorstwa planują także zwiększać nakłady na automatyzację procesów produkcyjnych oraz cyfryzację.

Chcą inwestować, ale są bariery

Firmy zwracają jednak uwagę na bariery utrudniające realizację projektów. Najczęściej wskazywane są ograniczenia budżetowe, ale dużym problemem okazują się także wydłużające się procesy decyzyjne. Jeśli trwają one miesiącami, to może się okazać, że w momencie podjęcia decyzji technologia jest już zupełnie inna i analizowane rozwiązanie w momencie optymalizacji nie jest już optymalne. – Przy dzisiejszym postępie decyzje trzeba podejmować szybko – zauważa Maksymilian Pawłowski.

Przedsiębiorstwa zwracają również uwagę na trudności z określeniem przyszłej stopy zwrotu z inwestycji – a takiej informacji oczekują przed podjęciem decyzji zarządy – oraz na niedobór kompetencji pozwalających skutecznie przeprowadzić proces transformacji.

AI wciąż na początku drogi

Choć sztuczna inteligencja jest obecnie jednym z najczęściej dyskutowanych tematów w przemyśle, jej rzeczywiste wykorzystanie okazuje się niewielkie. Wdrożenie rozwiązań opartych na AI deklaruje jedynie 6 proc. badanych przedsiębiorstw. Kolejne 21 proc. prowadzi pilotaże lub testy. Znaczna część firm nadal przyjmuje strategię „poczekamy, zobaczmy”.

Niegotowość do korzystania z AI i odkładanie tego tematu na później jest tym, co najbardziej zaskoczyło autorów raportu, choć jak przyznają przedstawiciele ABB, wnioski z badania są w dużej mierze zgodne z analizami prowadzonymi przez firmę. – Sześć procent [tych, którzy wdrożyli AI] to jest naprawdę bardzo nisko – mówi Stanisław Tański, prezes ABB w Polsce. – Biorąc pod uwagę szybkość wdrażania zmian, nowych technologii, odkładanie tego zagadnienia na 2030 rok to jest naprawdę bardzo ryzykowne – mówi prezes ABB odnosząc się do potencjalnego wpływu sztucznej inteligencji na rozwój firmy.

Autorów badania zaskoczyła również głębokość problemów kompetencyjnych. – Wiedzieliśmy, że ten problem jest, ale skala tego problemu nas zaskoczyła – mówi Maksymilian Pawłowski. – Jeżeli nie wprowadzimy rozwiązań systemowych, to w dłuższej perspektywie czasu, konkurencyjność może być ofiarą braku wystarczających kompetencji. Skala tego problemu nas zaskoczyła – dodaje.

Znacznie bardziej od AI są rozpowszechnione tradycyjne systemy automatyki przemysłowej, monitoringu i diagnostyki. Problemem pozostaje jednak wiek funkcjonujących instalacji – często są to rozwiązania sprzed 10 czy 20 lat.